گزارش بزرگداشت روز عطار در موسسه ثمین کتاب ایرانیان تبریز

دکتر احمدی :
آفرین جان آفرین پاک را/ کاو خلافت داد مشتی خاک را
۲۵ فروردین، روز ملی شاعر و عارف بزرگ ایران و جهان، عطار نیشابوری است. فریدالدین عطار نیشابوری به سال ۵۴۰ ه.ق. در شادیاخ نیشابور دیده به جهان گشود و در سال ۶۱۸ ه.ق. به هنگام حمله ی مغول به شهادت رسید. این عارف بلندپایه یکی از سه قطب مهم ادبیات عرفانی ایران و تاثیرگذارترین شاعر عارف، بر اندیشه های مولانا می باشد و بیان خود مولانا حاکی از این موضوع است:
هفت شهر عشق را عطار گشت/ ما هنوز اندر خم یک کوچه ایم
آثار متعددی به عطار نسبت داده شده است اما طبق اسناد معتبر، ۵ اثر منظوم اسرارنامه، الهی نامه، منطق الطیر، مصیبت نامه، مختارنامه و اثر منثور تذکره الاولیا از وی است.

به مناسبت روز بزرگداشت این عارف گرانقدر، محفلی “به یاد عطار” در موسسه ی فرهنگی هنری ثمین کتاب ایرانیان برگزار شد.
شخصیت های ادبی، علمی و حتی سیاسی در این محفل حضور داشتند. رییس هیات مدیره ی بنیاد فرهنگ، هنر و ادب آذربایجان گفت: رسالت اندیشمندان جز این نیست که راه بهتر زیستن را به انسان بیاموزند و بیش از این جفایی بر آثار بزرگانی چون عطار و مولانا و سعدی و حافظ و نظیر این بزرگان متصور نیست که ما فقط از آثار آن ها لذت ببریم؛ بالاتر از لذت بردن، آموختن راه بهتر زیستن از این آثار ارزشمند است.
خورشیدی افزود: به کار بستن آموزه های آثار عطار و سایر عارفان بلندپایه ی کشورمان، برای زندگی کنونی ما لازم است و مطالعه ی این آثار و بهره گیری از آن ها بیش از مردم عادی برای دولتمردان و صاحبان قدرت، ضروری است.
فرماندار اسبق تبریز، ضمن بازگویی حکایت هایی از مصیبت نامه ی عطار، صفت عفو و اغماض را به عنوان یکی از برترین صفات انسانی و ضروری ترین صفات حاکمان و صاحبان قدرت معرفی کرد.

استاد دانشگاه تبریز، دکتر معصومه معدن کن، گفت: عرفان درس زندگی و آرامش است؛ چراکه محورش بر خودشناسی و در نتیجه خداشناسی است. در یک کلام: خود را شناش تا بشناسی خدای را/ دشوار نیست فهم سخن ما نمی کنیم و به فرمایش حضرت علی (ع): من عرف نفسه فقد عرف ربه.
وی ادامه داد: زندگی یک فرصت است که در اختیار ما گذاشته شده است و هدف از همه ی علوم و اکتشافات و اختراعات و هنرها، رساندن انسان به آرامش است؛ چراکه انسان در تلاطم، تنش، سردرگمی و پریشانی چیزی عایدش نمی شود و تنها عرفان راستین است که ما را به آرامش می رساند به شرطی که بخوانیم و بیاموزیم و به کار ببندیم.
معدن کن افزود: باید از دوران کودکی، بچه ها را با آموزه های متعالی عرفانی آشنا کنیم. درس های عطار و مولانا، تماما زندگی ساز و حیات بخش و فرهنگ ساز است و فرهنگ بزرگ ترین سلاح انسان است.

اگر ما خلع سلاح فرهنگی شویم، در مقابل هیچ آسیبی نمی توانیم ایستادگی کنیم؛ چه آسیب های خانوادگی، چه اجتماعی و چه سیاسی. دشمن از طریق فرهنگ است که به جامعه نقب می زند و به اهدافش دست می یابد.
دکتر معصومه معدن کن، مغز کلام عطار را تقویت دانایی، تقویت اندیشه و تحول بینش معرفی کرد و گفت: اگر کسی به این سه دست یابد، به مرحله ی خودشناسی رسیده است.
عطارشناس کشورمان، دکتر سعیدالله قره بگلو، با ذکر حکایت هایی از عطار، جهان بینی و اندیشه ی این عارف بزرگ را بیان کرد. سخنان ساده و بی پیرایه ی این استاد دانشگاه، حاضران را به تامل واداشته، علاقه مند مطالعه ی آثار عطار نیشابوری کرد.
گفتنی است یکی از برجسته ترین شرح های منطق الطیر عطار نیشابوری، به قلم این استاد فرزانه و استاد فقید، رضا انزابی نژاد است که سال هاست مورد توجه و استناد عطارپژوهان می باشد.

دکتر شربیانلو، سخنران دیگر این محفل ادبی بود که با ذکر آیاتی از کلام خداوند و حکایاتی آموزنده، بر رونق محفل افزود.
وی با ذکر حکایتی طنزآلود، پرهیز از ریا و خودنمایی و داشتن خشوع قلبی در پیشگاه خداوند را لازمه ی انسانیت برشمرد.
احمدی، مدیر عامل موسسه ی ثمین کتاب ایرانیان، هدف از برگزاری این نشست را ارج نهادن به شان والای عطار و احیای عرفان ناب ایرانی اسلامی، بیان داشت.

وی افزود: در عصر کنونی که بشر گرفتار تکنولوژی شده است و روز به روز عواطف و احساسات کمرنگ تر می شود و جنگ قدرت، خودخواهی و کبر، ریا و سالوس و رذایلی از این دست فزونی گرفته، بسیار ضروری می نماید که با بازخوانی و بازآموزی آثار بی بدیل عارفان بزرگ سرزمینمان، به خود آییم

و فراموش نکنیم که قدرت و جاه و مکنت و تکنولوژی به تنهایی هرگز نخواهند توانست بشر را به سرمنزل مقصود حقیقی خلقت که همانا دست یابی به خودشناسی و سپس خداشناسی است، برسانند و بدون این دو، رسیدن به آرامش روحی و قلبی ناممکن است.

احمدی ادامه داد: عجز و لابه های عطار به درگاه خداوند و مناجات های بی بدیلش، حکایت از عشق بی کرانه ی او به خداوند و امید بی منتهایش به بخشایش الهی دارد. ناممکن است شخصی حتی یک حکایت از عطار را بخواند و شیفته ی اندیشه ی والا و کلام نغزش
نشود. چه کسی است که این دو بیت عطار را بخواند و بر خویش نهیب نزند که لا تقنطوا من رحمه الله:
بی خودی می گفت در پیش خدای/ کای خدا آخر دری بر من گشای
رابعه آنجا مگر بنشسته بود/ گفت ای غافل کی این در بسته بود

احمدی در علت برگزاری این محفل گفت: گسترش برگزاری چنین محافلی علاوه بر تلطیف روحی، سبب رهایی از روزمرگی و تکنولوژی زدگی می شود.
وی ادامه داد: امید است در شهر زیبای مان تبریز، در روزهایی که به نام بزرگان فرهنگ و ادب کشورمان ثبت شده است، محافل و مراسمی برگزار شود تا ضمن افزایش همبستگی ملی، از روزمرگی بیرون آییم و میزان نشاط اجتماعی و تامل و نیک اندیشی مان را افزایش دهیم؛ چراکه
یک قصه بیش نیست غم عشق وین عجب/ کز هر زبان که می شنوم نامکرر است
آری هدف از خلقت یک نکته بیش نیست و آن عشق ورزی و عشق ورزی و عشق ورزی به خالق و مخلوق و تمام کاینات است. انسان عاشق، انسانی عارف است؛ عارف به خود و خدای خود. عاشق عارف، جز خیر و خوشی برای دیگران نمی خواهد.

در پی ضربه زدن به دیگران برنمی آید؛ ریا و سالوس نمی ورزد و از برکات خصلت های نیکش، روز به روز آرامش بیشتری در قلب و جان خویش احساس می کند و نشانه ی این آرامش در رخسارش نیز متجلی می شود.
احمدی ابراز امیدواری کرد که با همت متولیان راستین فرهنگ و ادب شهر و استانمان، روزهای ملامحمد فضولی و ابوالقاسم نباتی نیز به تقویم ادبی کشور اضافه شود تا نام و یاد بزرگان شعر و عرفان ترکی آذربایجانی سُرای سرزمینمان نیز گرامی داشته شود که این کار سبب افزایش هم اندیشی، ارتقای شور و شعور فرهنگی و در نتیجه همبستگی ملی بیشتر خواهد شد.

در خلال سخنرانی استادان، شاعر برجسته ی استان، خسرو سرتیبی، شعری به زبان مادری خواند و هنرمند نوجوان، آیلین میرزازاده ابیاتی از منطق الطیر را دکلمه کرد.
در این محفل ادبی،
استاد برجسته ی خط و خوشنویسی، میرحسین زنوزی، ابیاتی از غزل مشهور عطار را نوشت که به امضای استادان حاضر در محفل مزین شد تا در موسسه ی ثمین کتاب ایرانیان نگهداری شود.

در محفل “به یاد عطار” نوای خوش دو گروه موسیقی به سرپرستی شایان و دیده بانی، طنین انداز بود.

در پایان مدیرعامل موسسه از فعالیت های ادبی و هنری اخیر شهر و کشور نام برد: معرفی آلبوم موسیقی عطار، اثر آرش کامور، کتاب حکایت های منطق الطیر، اثر عبدالمجید نجفی، سه اثر ارزشمند دکتر صمد رحمانی با نام های “دده قورقود، دوردومونجوسو یولدا و آذربایجان حکایه لرینین تدقیقی و تحلیلی، کتاب زندگی نامه ی استاد اسماعیل رفیعیان، به کوشش پیروز رفیعیان، کتاب در دست چاپ رسول قدیری با نام دیلمانج و اعلام خبر برگزاری کنسرت بانوان گروه پارلا در تالار وحدت به سرپرستی ماریا یزدانی و فاطمه محمدی.

حضور دکتر شهرتی فر در این محفل و سکوت بزرگوارانه ی ایشان و استماع و تامل در سخنان سخنرانان، هزاران نکته ی قابل تامل و تحسین بر اهل خرد دارد.
فرماندار تبریز، با قدردانی از استادان و هنرمندان حاضر در جلسه، ابراز امیدواری کرد با گسترش برگزاری چنین محافلی ، موجبات اعتلای فرهنگی بیش از پیش شهر و استانمان فراهم خواهد شد.
حضور استادان، هنرمندان و پزشکان برجسته ی شهر؛ از جمله استاد هادی بهجت، خانم رجب زاده، دکتر عرب زاده، استاد ادبیات، آقای دیرنگ، رئیس سابق ارشاد تبریز، استاد اسدی، بازنشسته ی اداره ی ارشاد، دکتر مجیدی، جراح، دکتر پویا، دندانپزشک، شاهرخ نخعی، صنعتکتار، غلامرضا میرزازاده، قادر رودکیان و سایر علاقه مندان، نشانگر این است که هر شخصی در هر جاه و مقام و مدرکی می تواند به ادبیات سرزمینش عشق بورزد.
در پایان محفل با غذاهای سنتی آذربایجان از میهمانان پذیرایی شد.

گزارش از : آقای جلیل نژاد
عکس : خانم جعفرزاده